’n Tropische kerst...

De temperatuur binnen is redelijk, maar ik ga toch liever met mijn moeder op het terras onder de bomen zitten. Ik loop de huiskamer in en hoor een mevrouw zingen met een krakende stem, het lijkt op opera, maar ze klinkt als een heel stoffige en gekraste 78-toeren plaat. De verzorgende kan er niet goed tegen en maant de mevrouw tot stilte omdat ‘de anderen er last van hebben’ of ‘omdat iedereen er onrustig van wordt’. Een van de dames kan wel goed zingen, ze heeft in een koor gezeten. ‘Misschien moet u ook een lied inzetten’, suggereer ik. Ik let er verder niet op. Terwijl ik uit de koelkast het eten pak om met mijn moeder buiten te gaan picknicken, hoor ik ‘stille nacht, heilige nacht’, gezongen door het koorlid. ‘n Tropische kerst waar de krassende operamevrouw niet van terug heeft.

Doorrollen met de oude stoel

Mijn moeder zit al zes jaar in haar rolstoel. Merk Ibis van Handicare. Voor haar is het een goede stoel, geloof ik, maar het is wel een zware stoel om te duwen. Wij gaan veel naar buiten met mijn moeder dus de stoel heeft veel te lijden. Als er weer eens wat los zit, wordt de technische dienst gebeld, maar dat duurt soms zo lang dat we het ook wel eens zelf doen. Dan neemt mijn oudste broer wat gereedschap mee en een voorraadje moeren of bouten.
Onlangs kwam op ons verzoek de leverancier van de rolstoel kijken met de ergotherapeute van het verpleeghuis. Zij hebben er nog wat reparaties aan verricht en besloten dat de stoel goed genoeg was. Dat was het dan. We rollen door in de oude stoel. En ik weet niet of het besluit is ingegeven door zuinigheid of door iets anders.

Nieuwe dansrok

Ik ben een nieuw flamencorok aan het maken. Mijn eerste rok heeft mijn moeder gemaakt, maar die past niet meer. Dus nu moet ik de rok zelf maken, want mijn moeder kan me niet meer helpen. Ik heb het oude patroon uit de kast gehaald, de boel met hulp van een vriendin aangepast en de meterslange stof op de grond uitgespreid om de patroondelen te knippen. En ik moet denken aan mijn moeder. Dat we bij haar thuis op onze knieën op de grond zaten. Flamencorokken hebben heel veel stof nodig. Mijn moeder zal toen een jaar of tachtig zijn geweest, maar ze klaagde niet. Ze oefende elke zondag in de kerkbanken. Zonder mijn moeder had ik die rok niet kunnen maken. Ooit kwam een buurvrouw bij mijn moeder op bezoek in het verpleeghuis. Mijn moeder greep haar jas vast en zei: ‘dat kon ik vroeger allemaal zelf’. Als de rok klaar is neem ik hem mee en laat ik hem aan haar zien.

Invloed van de familie

Ik begin toch langzaam te geloven dat je als familie enige invloed kunt hebben. Bij het laatste gesprek dat wij hadden over de toestand van mijn moeder zei één van de verzorgenden dat vooral wij, de familie, 'hogerop' moesten klagen als we het ergens niet mee eens waren. Toen ik enigszins machteloos mijn schouders ophaalde met de mededeling dat ik bepaald niet het gevoel had dat het ook maar iets uithaalde als wij als familie onze stem lieten horen, kreeg ik als weerwoord dat dat in ieder geval nog altijd meer was dan een klacht van de verzorging.
Een week later werd het bewijs al geleverd. Mijn moeder maakt gebruik van incomateriaal, mooi woord voor luiers. Op onverklaarbare wijze was haar ineens een maatje kleiner toebedeeld. Dat maakt de verzorging veel belastender. Mijn moeder moest steeds weer gedraaid worden in bed zodat de ‘inco’ goed zat. De verzorging had daar al over geklaagd, verschillende keren, zonder effect. Nu hebben wij het gedaan. En wat schetst onze verbazing, een dag later is mijn moeder weer overgestapt op maatje XL. Wonderlijk. Of krijgen we nu aan het eind van de maand een rekening?

Fitness

Ergens in een hoekje in de entreehal van het verpleeghuis staan twee fitness apparaten. Van die apparaten die je kunt gebruiken om bijvoorbeeld te fietsen terwijl je in een (rol)stoel zit. Ze staan er in het kader van de actie 30 minuten bewegen, dat is een nationaal programma om mensen aan het bewegen te krijgen, want dat schijnt gezond te zijn.
Ik vind het een beetje zuur om naar die apparaten te kijken. Als die apparaten er waren geweest toen mijn moeder uit het ziekenhuis kwam, met pas haar gerepareerde heup en haar angst om te lopen, dan waren haar benen niet zoals nu in gebogen stand vastgegroeid, misschien had ze dan zelfs nog kunnen lopen.
Overigens zag ik niemand op de apparaten aan het werk. Ze stonden er een beetje verloren bij, zonder duidelijke uitleg hoe ze te gebruiken zijn. En misschien staan ze ook te veel in het zicht. In ieder geval in het zicht van een groepje oudere dames die daar dag in dag uit vertoeft en commentaar levert op alles en iedereen. Zelf ga ik regelmatig naar de sportschool maar ik ben altijd blij dat de ramen zijn afgeplakt met dat ondoorzichtige plastic.

Onder de douche

We wilden afgelopen zaterdag mijn moeder onder de douche doen in plaats van in bad. Het bad is erg vermoeiend voor haar omdat ze steeds in verschillende liften getild moet worden. We hebben bij de verpleeghuisarts geïnformeerd of er andere liften zijn, maar daar kwam weinig uit.
Het bad is ook op een andere afdeling. Douchen kunnen we haar op haar eigen etage. Probleem is dat er een slaapkamer grenst aan deze badkamer waar steeds tijdelijk iemand woont tot er een echte kamer vrijkomt. De normale kamers hebben een eigen badkamer met wastafel en toilet. Deze tijdelijke kamer niet. Het was een kantoortje vijf jaar geleden toen mijn moeder er kwam wonen. Maar er mag blijkbaar niets leegstaan. Er is een deur gemaakt tussen het voormalig kantoortje en de badkamer. En dat heeft de gehorigheid geen goed gedaan. De mevrouw in de tijdelijke kamer werd heel bang van ons gespetter naast haar hoofd. Terwijl wij bezig waren in de douche was zij weer uit bed gekomen en werd gekalmeerd door een van de verzorgenden.

De rede en de varkens

Euthanasie bij mensen die dementeren vind ik een heel moeilijk onderwerp. Hugo Claus met zijn zelfverkozen dood zette me weer aan het denken. Ik heb enorme bewondering voor hem, maar ik kan me ook de kritiek voorstellen. Niet op de persoonlijke keuze van Hugo Claus. Wie ben ik om daar wat van te zeggen. Maar wel bij de meningen, of liever gezegd de generalisaties die ik daarna in de krant tegenkom. Zoals de Vlaamse filosoof Etienne Vermeersch in de NRC van afgelopen weekend. Hij vindt dat mensen die volledig dement zijn en in een helder moment zeggen dat ze dood willen, dat ook moeten kunnen doen.
Ik weet het niet. Mijn moeder heeft tot nog toe nooit gezegd dat ze dood wilde. Althans voor ons verstaanbaar. Nu past euthanasie ook niet in haar geloofsovertuiging, maar zelfs als ze dat in een helder moment had gezegd, zou ik willen weten waarom ze het zei. Stel je voor dat ze het zegt om ons niet meer tot last te zijn? Ze heeft wel eens gezegd dat we ‘niks meer aan haar hadden’. Een reden om de cocktail op tafel te zetten?
Ik moet niet te cynisch zijn... Hugo Claus verwachtte de komst van meneer Alzheimer en was op tijd met zijn gifbeker, want nu is het zo dat je geen toestemming krijgt voor euthanasie als je niet meer helder van geest bent. Maar zelfs dan, zou ik het durven?
Waarom wil je een eind aan je leven maken? Voor Vermeersch is het duidelijk, hij zou het zelf ook meteen doen. “Zonder rede heeft het voor mij geen zin. Het geluk van het varken, dat goed gevoed wordt, hoeft van mij niet.”
Ik weet het niet. Is de rede het enige dat telt? Varkens schijnen overigens tamelijk intelligente en heel gevoelige beesten te zijn.